DI SẢN VIỆT QUA GÓC NHÌN CỦA THẾ HỆ NHÀ THIẾT KẾ TRẺ TẠI NGÀY ĐẦU BẢO VỆ ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP 

Di sản Việt trong dòng chảy sáng tạo của thế hệ trẻ

Một trong những xu hướng nổi bật tại Lễ Bảo vệ Đồ án Tốt nghiệp năm 2026 của sinh viên ngành Thiết kế Thời trang và Công nghệ May là sự trở lại của các chất liệu văn hóa Việt Nam trong sáng tạo thiết kế. Từ văn học, nghệ thuật dân gian đến văn hóa các cộng đồng dân tộc thiểu số, nhiều sinh viên đã lựa chọn di sản như một điểm tựa để phát triển ý tưởng và xây dựng bản sắc cho đồ án của mình.

Điều đó cho thấy, trong bối cảnh thời trang ngày càng toàn cầu hóa, các giá trị văn hóa bản địa vẫn đang là nguồn cảm hứng quan trọng đối với thế hệ nhà thiết kế trẻ.

Ngày 24/6, tại Lễ Bảo vệ Đồ án Tốt nghiệp năm 2026 của sinh viên K16 ngành Thiết kế Thời trang và K6 ngành Công nghệ May, Khoa Mỹ thuật Ứng dụng, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, nhiều đồ án mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của hội đồng chuyên môn và người tham dự.

Khi di sản không còn nằm trong bảo tàng

Nếu như trước đây, những giá trị văn hóa truyền thống thường xuất hiện trong sách vở, bảo tàng hay các chương trình nghệ thuật dân gian thì tại Lễ Bảo vệ Đồ án Tốt nghiệp năm 2026, chúng được “khoác lên mình” diện mạo mới thông qua thời trang.

Điểm đáng chú ý là phần lớn sinh viên không lựa chọn cách tái hiện nguyên mẫu các hình ảnh truyền thống. Thay vào đó, các giá trị văn hóa được nghiên cứu, chọn lọc và chuyển hóa thành ngôn ngữ tạo hình phù hợp với thời trang đương đại.

Từ những hình ảnh gắn với đời sống vùng cao, các loại hình nghệ thuật dân gian, thơ ca, lịch sử cho đến những giá trị thủ công truyền thống, di sản được tiếp cận như một chất liệu sáng tạo thay vì chỉ là yếu tố trang trí đơn thuần.

"Điểm khác biệt của các đề tài khai thác văn hóa Việt năm nay là sinh viên đã tiếp cận văn hóa theo chiều sâu thay vì chỉ dừng lại ở việc sử dụng các yếu tố trang trí hay hình ảnh nhận diện quen thuộc. Nhiều em dành thời gian nghiên cứu nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị của các chất liệu văn hóa để chuyển hóa thành ngôn ngữ thiết kế, cấu trúc trang phục, kỹ thuật xử lý bề mặt và câu chuyện của bộ sưu tập. Điều đáng ghi nhận là các đồ án không chỉ thể hiện sự trân trọng đối với di sản mà còn cho thấy nỗ lực kết nối các giá trị truyền thống với tư duy thẩm mỹ đương đại, tạo nên những sản phẩm mang dấu ấn cá nhân và có tính ứng dụng cao hơn so với các năm trước.", Th.S Lê Nguyễn Kiều Trang, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn nhận định.

Những chất liệu văn hóa quen thuộc được kể bằng ngôn ngữ mới

Trong nhóm đề tài khai thác văn hóa dân tộc, đồ án của Trần Thị Quỳnh lấy cảm hứng từ văn hóa dân tộc Lô Lô là một trong những điểm nhấn nổi bật của ngày bảo vệ đầu tiên. Thay vì tái hiện nguyên mẫu trang phục truyền thống, sinh viên lựa chọn nghiên cứu những giá trị đặc trưng trong đời sống văn hóa của cộng đồng Lô Lô để phát triển thành ngôn ngữ thiết kế thời trang trình diễn.

Những mảng màu rực rỡ, nghệ thuật ghép vải thủ công cùng hệ thống hoa văn hình học đặc trưng được chắt lọc và tái cấu trúc trên trang phục theo hướng hiện đại. Bảng màu nổi bật với các gam đỏ, đen, xanh lam và vàng tạo nên hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, gợi nhắc đến vẻ đẹp sặc sỡ trong trang phục truyền thống của người Lô Lô. Bên cạnh đó, kỹ thuật đính kết, ghép mảng và xử lý bề mặt được vận dụng nhằm tạo chiều sâu cho thiết kế, đồng thời tôn vinh giá trị thủ công của văn hóa vùng cao.

Thông qua bộ sưu tập, sinh viên mong muốn giới thiệu vẻ đẹp của văn hóa dân tộc Lô Lô tới công chúng trẻ, đồng thời góp phần lan tỏa thông điệp về việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại.

Ở một hướng tiếp cận khác, Phùng Thu Trang lựa chọn hình ảnh chiếc gùi của người H’Mông ở Lào Cai làm nguồn cảm hứng cho bộ sưu tập dạ hội. Từ một vật dụng quen thuộc gắn liền với đời sống lao động và sinh hoạt của đồng bào vùng cao, đồ án mở ra góc nhìn mới về vẻ đẹp của văn hóa dân tộc trong thời trang hiện đại.

Các chi tiết đan lát và cấu trúc đặc trưng của chiếc gùi được nghiên cứu và chuyển hóa thành những đường nét tạo hình trên thân váy, phần vai và các mảng khối trang trí. Chất liệu được phối kết hợp nhằm tái hiện cảm giác đan xen của những nan tre nhưng vẫn giữ được sự mềm mại, sang trọng của trang phục dạ hội. Điểm nhấn của bộ sưu tập nằm ở các chi tiết tạo khối ba chiều, giúp hình ảnh chiếc gùi hiện diện một cách tinh tế mà không làm mất đi tính thời trang của sản phẩm.

Từ làng nghề truyền thống đến cảm hứng thời trang đương đại

Bên cạnh những chất liệu văn hóa dân tộc, nhiều sinh viên còn tìm đến các làng nghề và loại hình thủ công truyền thống như một nguồn cảm hứng sáng tạo.

Tiêu biểu là đồ án của Nguyễn Hoàng Trang với thiết kế trang phục dạ hội dành cho nữ thanh niên từ 18-25 tuổi, lấy ý tưởng từ nghệ thuật khảm trai trên gỗ ở Việt Nam. Từ những hoa văn tinh xảo và kỹ thuật chế tác công phu của nghề thủ công truyền thống, sinh viên đã nghiên cứu và chuyển hóa thành các chi tiết trang trí mang tính tạo hình trên trang phục.

Bộ sưu tập khai thác vẻ đẹp của nghề khảm trai – một loại hình thủ công có lịch sử lâu đời, nổi tiếng với kỹ thuật gắn những mảnh xà cừ óng ánh lên bề mặt gỗ để tạo nên các hoa văn tinh xảo. Những họa tiết thường xuất hiện trên đồ thờ, nội thất và vật phẩm mỹ nghệ truyền thống được cách điệu thành các mảng trang trí hiện đại, kết hợp cùng đường cắt may mềm mại của thời trang dạ hội.

Các chất liệu được sử dụng khéo léo nhằm tái hiện hiệu ứng phản chiếu đặc trưng của xà cừ dưới ánh sáng. Kỹ thuật đính kết thủ công, thêu nổi và xử lý bề mặt nhiều lớp giúp tạo cảm giác lấp lánh, sang trọng nhưng vẫn giữ được tinh thần của nghề khảm trai truyền thống.

Thông qua bộ sưu tập, sinh viên mong muốn góp phần giới thiệu và lan tỏa giá trị của các làng nghề thủ công Việt Nam tới thế hệ trẻ, đồng thời cho thấy khả năng ứng dụng những di sản văn hóa truyền thống trong sáng tạo thời trang đương đại.

Đồ án được đánh giá là một trong những thiết kế xuất sắc của ngày bảo vệ đầu tiên nhờ khả năng kết nối giữa nghề thủ công truyền thống và ngôn ngữ thời trang hiện đại.

Lấy cảm hứng từ làng nghề thủ công truyền thống ở Việt Nam, nghệ thuật mây tre đan – một nghề thủ công lâu đời gắn liền với đời sống sinh hoạt của người Việt. Từ những vật dụng quen thuộc như rổ, rá, thúng, nong hay các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sinh viên đã nghiên cứu cấu trúc đan xen đặc trưng của nan tre để phát triển thành các chi tiết tạo hình trên trang phục dạo phố dành cho nữ thanh niên.

Thay vì tái hiện trực tiếp hình ảnh sản phẩm thủ công, đồ án tập trung khai thác ngôn ngữ kết cấu của nghề đan lát thông qua các mảng đan, đường gấp nếp và kỹ thuật tạo khối trên bề mặt chất liệu. Các chi tiết được xử lý theo hướng tối giản nhưng vẫn gợi nhắc rõ nét đến vẻ đẹp mộc mạc, bền bỉ và tinh tế của nghề thủ công truyền thống.

Thông qua bộ sưu tập, sinh viên mong muốn giới thiệu những giá trị của nghề mây tre đan trong đời sống đương đại, đồng thời cho thấy khả năng ứng dụng các chất liệu văn hóa truyền thống vào thiết kế thời trang theo hướng hiện đại và gần gũi hơn với giới trẻ.

Đồ án được đánh giá cao nhờ khả năng kết hợp giữa tinh thần thủ công truyền thống với tư duy thiết kế ứng dụng, mở ra những cách tiếp cận mới trong việc khai thác giá trị của các làng nghề Việt Nam.

Văn học, nghệ thuật dân gian và lịch sử trong thời trang đương đại

Một trong những hướng khai thác thú vị của mùa đồ án năm nay là việc sinh viên tìm đến các giá trị văn học và nghệ thuật dân gian như một nguồn cảm hứng sáng tạo.

Đồ án của Bùi Quỳnh Trang lấy cảm hứng từ bài thơ “Tự tình II” của Hồ Xuân Hương là ví dụ tiêu biểu. Thay vì mô phỏng hình ảnh nhân vật trong tác phẩm, sinh viên lựa chọn khai thác những tầng cảm xúc của người phụ nữ Việt Nam, từ sự cô đơn, trăn trở đến khát vọng sống và mong muốn khẳng định giá trị bản thân.

Bộ sưu tập tập trung thể hiện sự giằng xé nội tâm giữa những ràng buộc của số phận và khát vọng vượt lên hoàn cảnh. Bảng màu được xây dựng theo diễn biến cảm xúc với các gam màu trầm kết hợp cùng những điểm nhấn tượng trưng cho sức sống, niềm khao khát hạnh phúc và ý chí phản kháng. Các đường cắt bất đối xứng, chi tiết xếp nếp, tạo khối và xử lý bề mặt được sử dụng nhằm diễn tả những chuyển động cảm xúc phức tạp của người phụ nữ trong tác phẩm.

Thông qua bộ sưu tập, sinh viên mong muốn tôn vinh vẻ đẹp tâm hồn, nghị lực và tiếng nói của người phụ nữ Việt Nam, đồng thời cho thấy những giá trị nhân văn trong thơ Hồ Xuân Hương vẫn còn nguyên sức sống trong đời sống đương đại.

Thế hệ trẻ đang kể lại câu chuyện văn hóa bằng thời trang

Theo nhận định của các giảng viên chuyên ngành, xu hướng khai thác văn hóa bản địa tiếp tục là một trong những điểm nổi bật của mùa đồ án năm nay. Tuy nhiên, khác với những năm trước, sinh viên ngày càng chủ động trong việc tìm kiếm cách thể hiện mới để đưa các giá trị truyền thống vào đời sống hiện đại.

Bên cạnh yếu tố thẩm mỹ, nhiều đồ án còn cho thấy sự quan tâm đến thời trang bền vững, bảo tồn nghề thủ công và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam thông qua các sản phẩm sáng tạo.

Những đề tài như “Tự tình II”, dân tộc Lô Lô, chiếc gùi H’Mông, múa rối nước, nghệ thuật khảm trai hay chuông đồng Đông Sơn không chỉ là nguồn cảm hứng cho một bài thi tốt nghiệp. Xa hơn, đó còn là cách các nhà thiết kế trẻ thể hiện sự kết nối với cội nguồn và mong muốn đưa văn hóa Việt bước vào đời sống đương đại bằng ngôn ngữ của thời trang.

Ngày đầu tiên của mùa bảo vệ đồ án tốt nghiệp 2026 đã cho thấy một tín hiệu đáng chú ý: di sản Việt Nam vẫn đang hiện diện mạnh mẽ trong tư duy sáng tạo của thế hệ trẻ. Và khi được nhìn nhận bằng những góc nhìn mới, những giá trị tưởng chừng quen thuộc ấy vẫn có thể tiếp tục kể những câu chuyện hấp dẫn trên hành trình phát triển của thời trang Việt Nam.